Τελευταίες Δημοσιεύσεις

Κυριακή, 29 Οκτωβρίου 2017

Συγκλονιστικό γράμμα στον Αμίρ που ήθελε, αλλά δεν κράτησε τη σημαία - Του Γιώργου- Τυρίκου-Εργά

Κυριακή, Οκτωβρίου 29, 2017
                                                                  

Συγκλονιστικό γράμμα στον Αμίρ που ήθελε, αλλά δεν κράτησε τη σημαία
Του Γιώργου Τυρίκου-Εργά



Αγαπητέ Αμίρ 
Δε σε ξέρω, μικρέ μου, και κατά πάσα πιθανότητα δε θα διαβάσεις ποτέ αυτές τις γραμμές. Έμαθα πως χτες δε σε άφησαν να σηκώσεις τη σημαία της χώρας μας -όπου έχεις καταφύγει πρόσφυγας για να γλιτώσεις πόλεμο και φτώχεια- παρόλο που είχες κληρωθεί να το κάνεις. Να ξέρεις πως δεν συμφωνώ με τις παρελάσεις. Παρόλα αυτά νιώθω θλίψη και ντροπή γιατί σκέφτομαι πως σε αδίκησαν. Θέλω να σου πω πως βλέπω τη σημαία μας -γιατί πάλι αν και πιστεύω πως αυτός ο κόσμος θα προχωρήσει μόνο όταν σύνορα και σημαίες δεν μας χωρίζουν- αυτήν την σημαία έμαθα να την αγαπώ και να δακρύζω βλέποντάς την. 

Ο σταυρός πάνω σε αυτή τη σημαία έφερε πάνω του -σύμφωνα με τη χριστιανική θρησκεία- έναν σπουδαίο επαναστάτη που είπε ένα απλό πράγμα : αγαπάτε ο ένας τον άλλο. Και εννοούσε τους πάντες ανεξάρτητα από φύλο, φυλή, θρησκεία, ανεξάρτητα από ο,τιδήποτε. Λυπάμαι που δεν εισπράττεις αυτήν την αγάπη. Να ξέρεις πως ο Θεός που λατρεύει αυτή η χώρα είχε εβραϊκή καταγωγή, μιλούσε αραμαϊκά -και όχι ελληνικά-, είναι ξένος και πέθανε και εκεί που ήταν ως ξένος και εξόριστος. Τον σκότωσαν οι παπάδες και οι πολιτικοί της εποχής του γιατί έλεγε αλήθειες.


Το λευκό και το μπλε στη σημαία μου συμβολίζει τη θάλασσα και τον ουρανό. Πάνω σε αυτή τη θάλασσα και κάτω από αυτόν τον ουρανό γεννήθηκε κάποτε -και ας ψυχομαχεί πλέον- ένας πολιτισμός που έβλεπε την ανατολή και δύση με το ίδιο μάτι. Που τολμούσε να ταξιδέψει σε άλλους τόπους και να αναμετρηθεί με τις δυνάμεις του, να ανταλλάξει ιδέες και θεούς και λέξεις, να πάρει και να δώσει ελεύθερα από εμπορεύματα έως συντρόφους. Από τον παππού τον Ιάσωνα στα μέρη της Κολχίδας και τον Οδυσσέα, μέχρι τον Μέγα Αλέξανδρο στην Ινδία και μέχρι τον παππού μου τον σφουγγαρά από την Κάλυμνο στην Τρίπολη. Όλοι ετούτοι ήταν εξερευνητές και θαλασσοπόροι πάνω σε αυτή τη θάλασσα και κάτω από αυτόν τον ουρανό και το σύνορο του ορίζοντα ήθελαν να το σπάσουν. Το «ξένο» για αυτούς -έτσι το βλέπω εγώ- ήταν ευκαιρία για να γίνουν καλύτεροι. Δεν ήταν άγιοι, κάθε άλλο. Άρπαζαν και αυτοί αλλά δεν φοβόντουσαν και να δώσουν. Να θαυμάσουν, να μάθουν. Δεν φοβόντουσαν τίποτα. Δεν υποτιμούσαν το αλλιώτικο – όταν έλεγαν ότι σε κάτι ήταν ανώτεροι το εννούσαν και το έδειχναν. Το ποθούσαν το «ξένο» να το κάνουν μέρος του εαυτού τους. Λυπάμαι που για σένα αυτός ο ουρανός και αυτή η θάλασσα ήταν απλά ένα πέρασμα θανάτου πάνω σε πλαστικές βάρκες διακινητών, ένα υγρό σύνορο-φυλακή, κάτι που σε απειλεί με κύματα και βροχές. Και εσύ δεν ήθελες περιπέτεια. Ήθελες απλά να ζήσεις. Θέλεις απλά να έχεις μια αξιοπρεπή ζωή. Λυπάμαι που σήμερα οι άνθρωποι που ζουν σε αυτόν τον τόπο φοβούνται το ξένο, δεν τολμούν να ταξιδέψουν πέρα από τον ορίζοντα, δεν δίνουν αλλά μόνο παίρνουν ο,τι τους πασάρουν.

Φοβούνται εσένα από άγνοια μην τους «αλλοιώσεις» τον πολιτισμό κι όμως κάθε μέρα είναι στημένοι μπροστά στην τηλεόραση και κουρασμένοι, άμαθοι, δίχως να στοχάζονται καταπίνουν πράγματα που τους αλλώνουν όχι μόνο τις ρίζες τους αλλά την ίδια τους τη ψυχή…Φοβούνται μην τους χαλάσεις τη θρησκεία και έχουν ξεχάσει τι είπε ο επαναστάτης Θεός τους – αυτός ο ξένος ντε…

Σε φοβούνται βέβαια ή καταριούνται μόνο όταν είσαι ξένος και απένταρος. Αχ, Αμίρ, όταν όμως έρχεσαι με γεμάτες τσέπες, πάει ο φόβος, μέχρι και «περάστε παρακαλώ» στη γλώσσα σου θα μάθουν να λένε! 


Πάμε παρακάτω : ο αριθμός των γραμμών στη σημαία μας σχηματίζει νοερά τη φράση «ελευθερία ή θάνατος». Δεν θα σου πω για την ιστορία της σημαίας που από αλλού σχεδιάστηκε και μας επιβλήθηκε, δε θα σου πω το ότι οι άρχοντες αυτού του τόπου πάντοτε έβαζαν άλλους να πεθαίνουν για την «ελευθερία τους» όποτε τους βόλευε μόνο και μόνο για να σκοτώσουν αργότερα τους πραγματικούς αγωνιστές – δε με νοιάζουν αυτά. Με νοιάζει ότι υπήρξαν άνθρωποι που όντως έδωσαν τη ζωή τους για αυτό το ιδανικό. Ξέρω πως και στον τόπο σου υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι. Πολλοί από αυτούς τους δικούς μας ήταν αγωνιστές και στοχαστές (θα σου αναφέρω για παράδειγμα τα όνοματα Ρήγας Βελεστινλής, Αδαμάντιος Κοραής) που έζησαν και αυτοί σαν εσένα μακριά από μια ελεύθερη πατρίδα και που πάλεψαν και πέθαναν για μια ελευθερία που δεν είναι μόνο δική μας αλλά όσων ανθρώπων θέλουν να είναι ελεύθεροι άσχετα από τη γλώσσα και τον τόπο τους – για ένα πανανθρώπινο ιδανικό.

Ξέρω πολλούς από το Αφγανιστάν που θα έδιναν τη ζωή τους για μια πανανθρώπινη ελευθερία. Είχα την τιμή να τους γνωρίσω. Αυτοί οι άνθρωποι δεν «έμειναν να πολεμήσουν» γιατί κατάλαβαν πως δεν θέλουν να είναι συνένοχοι σε κανένα έγκλημα και πως μόνο η φυγή από το χάος και τη σφαγή αποτελεί μια οδύσσεια ελευθερίας για αυτούς. Μια ελπίδα να κάνουν κάτι με τη ζωή τους που θα προσφέρει στο σύνολο όχι μόνο στο Αφγανιστάν. Είναι θαρραλέοι άνθρωποι, σαν εσένα. Θαρραλέοι μαχητές. Σαν τον παππού μου τον Οδυσσέα που δεν βολεύτηκε στη σπηλιά της μάγισσας και σαν τον παππού μου τον σφουγγαρά που δεν έκατσε με δεμένα χέρια πάνω σε ένα βραχώδες νησί να πεινάει…ξεκίνησαν ένα μακρινό και γεμάτο κινδύνους ταξίδι.

Αγαπητέ μου Αμίρ, θα έχεις νιώσει πως πολλοί δεν σε θέλουν εδώ. Λένε πως ζεις εις βάρος της πατρίδα μας. Αυτοί που το λένε δεν έχουν στοχαστεί στιγμή ποιός και πως σαράντα και πλέον χρόνια στο Αφγανιστάν, στην πατρίδα σου, διατηρεί το χάος, την φτώχεια, την αστάθεια. Δεν ρωτούν στιγμή από που έρχεται το πετρέλαιο στα αμάξια μας, οι πρώτες ύλες για την τεχνολογία που χρησιμοποιούμε καθημερινά ενώ δεν δίνουν δεκάρα να ρωτήσουν το αν τελικά όφελος από τον πόλεμο φτάνει μέχρι την τσέπη τους -γιατί και η Ελλάδα, Αμίρ, είναι μέρος ενός πολεμικού μηχανισμού ενός συστήματος που προσκυνάει και ζητιανεύει- το οποίο αρπάζει τον πλούτο από άλλες χώρες μέ μια παλιά συνταγή : κρατώντας τις χώρες αυτές ρημαγμένες και πουλώντας τους όπλα ή απλά στέλνοντας τις εταιρίες του να ρουφούν σαν τα παράσιτα ο,τι το καλύτερο από εκεί. Δεν θέλουν να παραδεχτούν πως για τον ξεριζωμό σου έχουμε και εμείς συλλογική ευθύνη…

Αμίρ, μικρέ μου φίλε, πιστεύω ότι το να σηκώσεις εσύ αυτήν την σημαία -εσύ ο «αλλόθρησκος», εσύ ο ξένος» θα ήταν τιμή. Γιατί η ουσία αυτής της σημαίας δεν μπορεί να αλλοιωθεί από κανέναν, αντίθετα όταν υψώνεται από τον οποιονδήποτε με αγάπη και χρέος είναι φάρος και ελπίδα. Για όσους ξέρουν να διαβάζουν το χρέος και την ελπίδα, βέβαια, και όσους δεν ζουν βουτηγμένοι στο ψέμα. Ξέρω ότι ζεις πολύ δύσκολα. Είμαι σίγουρος ότι μπορείς. Αμίρ, να βρεις τον δρόμο σου. Μη ξεχνάς ότι ποτέ δεν είμαστε μόνοι. Ελπίζω να βρεις τον τρόπο κάποτε να συγχωρήσεις και να αγαπήσεις αυτόν τον τόπο – έχεις εδώ ανθρώπους που σε θεωρούν ήδη δικό τους και που χαίρονται που είσαι εδώ! Θα υπάρχουν τέτοιο άνθρωποι σε όποιο μέρος του κόσμου και να βρεθείς – κάτω (ή αν θες, πέρα και πάνω) από οποιαδήποτε σημαία. 

Σε χαιρετώ.




****************************************************************
(Ευχαριστώ θερμά το Μπλογκ picasonidis.blogspot.gr που πριν από εμένα ήδη είχε αναδημοσιεύσει το κείμενο αυτό, το οποίο σχεδόν αυτούσιο αναδημοσιεύω.)

Σάββατο, 2 Σεπτεμβρίου 2017

Η αξία του αυτοπεριορισμού

Σάββατο, Σεπτεμβρίου 02, 2017
Ο Yavor Tarinski σε πολλά από τα κείμενα του στο New Compass τονίζει την σημασία του αυτοπεριορισμού σε ένα περιβάλλον άμεσης δημοκρατίας. Αυτό σημαίνει πως οι πολίτες μια δημοκρατικής κοινότητας πρέπει να μπορούν να προστατεύσουν τους τους εαυτούς τους από τους ίδιους, να ορίσουν κάποια όρια στις έτσι και αλλιώς άπειρες επιλογές πολιτικών αποφάσεων.
Αυτός είναι ένας ακόμη τρόπος να πει κανείς πως πραγματική δημοκρατία δεν «απαγορεύεται το απαγορεύεται», αλλά πως οι κανόνες και οι νόμοι που ρυθμίζουν τις ζωές μας δεν επιβάλλονται από κάποια εξωκοινωνική οντότητα (Θεός, το Κράτος, η Φύση, η Αγορά), αλλά από εμάς – τα μέλη της κοινότητας.
Αυτό γίνεται σαφές αν εξετάσουμε την ετυμολογία της λέξης αυτονομία.
Μια αυτόνομη κοινότητα καθορίζει το νόμο του εαυτού της. Κατά κάποιο τρόπο, δημοκρατία είναι πάντοτε αυτοπεριορισμός, καθώς οι άνθρωποι φτιάχνουν πάντοτε νόμους και παίρνουν αποφάσεις που πάντοτε περιέχουν ένα στοιχείο περιορισμού. Όμως αυτοπεριορισμός προχωρά πέρα από αυτό. Όπως το έθεσε ο Κορνήλιος Καστοριάδης, το δημοκρατικό παράδοξο είναι ακριβώς αυτό: σε μια δημοκρατία, οι άνθρωποι μπορούν να κάνουν τα πάντα, αν και οι άνθρωποι γνωρίζουν επίσης πως δεν πρέπει να κάνουν τα πάντα.
Στο κείμενο αυτό, θα αναλύσω σύντομα τρείς λόγους που υπογραμμίζουν τη μεγάλη σημασία – ακόμη και αναγκαιότητα – του αυτοπεριορισμού σε μια κοινωνία που δεν κυβερνάται από κρατικό μηχανισμό, αλλά κατευθείαν από τα μέλη της κοινότητας. Φυσικά οι τρεις λόγοι έχουν στενή συγγένεια μεταξύ τους και κατά κάποιο τρόπο, μπορεί να τους διακρίνει κάποιος μεταξύ τους μόνο για θεωρητικούς σκοπούς.
Μιλώντας φιλοσοφικά, η αυτονομία βασίζεται στην κατανόηση πως δεν υπάρχει απόλυτο κριτήριο για την ορθότητα ή την καλοσύνη των πράξεων μας, ακόμα περισσότερο δεν υπάρχει απόλυτο κριτήριο για το νόημα με το οποίο επενδύουμε τις ζωές μας. Δεν υπάρχει εξωτερικός δικαστής που να μας βεβαιώσει αν πράξαμε ηθικά ή όχι, σωστά ή λάθος. Η αυτονομία συνδέεται με τη φιλοσοφική αντίληψη της ζωής και του κόσμου ως πράγματα που δεν έχουν έμφυτο νόημα. Κάθε απόφαση που παίρνουμε, κάθε αξία που επιλέγουμε να υποστηρίξουμε είναι κατά κάποιο τρόπο τυχαία, που σημαίνει πως δεν ανταποκρίνεται σε ένα στέρεο, οντολογικό, «ακλόνητο θεμέλιο» (fundamentum inconcussum). Διαφορετικά δεν θα έπρεπε να αναζητούμε τη δημοκρατία και αυτονομία, αλλά θα έπρεπε να ψάχνουμε αυτό το «θεμέλιο» και να ακολουθούμε τις επιταγές του.
Στο πολιτικό πεδίο, μια αυτόνομη κοινότητα δεν ρυθμίζεται από το Κράτος και τους νόμους του. Τα ίδια τα μέλη της κοινότητας φέρουν την ευθύνη της δημιουργίας των νόμων και της λήψης όλων των σημαντικών πολιτικών αποφάσεων. Επιπλέον το κουβαλάνε συνεχώς και όχι μια φορά κάθε τέσσερα ή πέντε χρόνια. Δημοκρατία είναι το καθεστώς όπου όλα μπορούν να αμφισβητηθούν (ακόμη και αν αυτό δεν συμβαίνει πάντα). Αν κάποιος δεν υποπέσει σε κάποιο μαρξιστικό σφάλμα, σύμφωνα με το οποίο η εξάλειψη των οικονομικών αντιθέσεων θα εξαφανίσει και την ανάγκη πολιτικής συζήτησης και ακόμη και της διαφωνίας, θα καταλάβει πως δεν υπάρχει κανένας λόγος απολύτως για να πιστεύει πως οι αποφάσεις της δημοκρατίας είναι πάντοτε σωστές. Δεν υπάρχει εσωτερικό όριο που μπορεί να αποτρέψει μια δημοκρατική κοινότητα από το να δημιουργήσει ένα ρατσιστικό, σεξιστικό κλπ νόμο. Ο μόνος τρόπος για να αποφευχθεί αυτό είναι συνειδητά και συνεχώς να θέτουμε όρια στις αποφάσεις μας, αναλογιζόμενοι τις συνέπειες που πιθανώς θα έχει στη κοινότητα μας, αλλά και για τις μειονότητες και τις άλλες κοινότητες.
Είναι από τον Μοντεσκιέ και ακόμη από τον Αριστοτέλη πως κάθε πολιτικό καθεστώς δεν λειτουργεί αν δεν δημιουργήσει το τύπο των ανθρώπινων όντων που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του. Κάθε κοινωνία δημιουργεί τον ανθρωπολογικό τύπο που της ταιριάζει. Μέσα από μια διαδικασία που ο Φρόιντ αποκαλεί μετουσίωση, κάθε πρόσωπο που γεννιέται σε μια συγκεκριμένη κοινωνία αφομοιώνει τις αξίες της, τα σχέδια της, το τρόπο σκέψης και δράσης και αποτελεί μια ταυτότητα «επιλογής», η που του επιβάλλουν, ένα από τους κοινωνικά διαθέσιμους ρόλους.
Είναι ξεκάθαρο πως οι περισσότερες ιστορικές κοινωνίες διαμόρφωσαν τα μέλη τους με την καταπίεση της δημιουργικής τους φαντασίας και της ικανότητας τους για λήψη αποφάσεων. Σε σχεδόν όλες τις κοινωνίες που υπήρξαν, δεν ήταν δυνατό να σκεφτείς πως οι κοινωνικοί κανόνες δεν είναι δίκαιοι. Ήταν αδύνατο ακόμη και να θέσει το ζήτημα, όχι από φόβο ή ωμή βία, αλλά γιατί από το τρόπο που η θεσμική κοινωνία διαμόρφωσε τα μέλη αυτών των ετερόνομων κοινοτήτων, κάνοντας τα κατάλληλα για αυτή.
Αντίθετα μια αυτόνομη κοινότητα δεν καταστέλλει την δημιουργικότητα και τη φαντασία των μελών της, ούτε εξαφανίζει την ικανότητα τους για κριτική σκέψη. Ακριβώς το αντίθετο: για να είναι σε θέση να λειτουργήσει, δημιουργεί άτομα με υψηλές δυνατότητες διαβούλευσης, κριτικής αντίληψης και φαντασίας. Αλλά και το κάνει δίχως να λέει πως τα άτομα αυτά είναι πολύ λιγότερο υποτακτικά και υπάκουα. Αυτό είναι κατ’ αρχήν κάτι καλό, αλλά κουβαλά και ένα κίνδυνο, που μπορεί να ελεγχθεί – αλλά όχι να εξαλειφθεί εντελώς – μέσα από τον αυτοπεριορισμό αυτών των ελεύθερων προσώπων. Μαζί με την καίρια ικανότητα της αμφισβήτησης του νόμου, πρέπει να αναπτυχθεί και η ικανότητα της αποδοχής κάποιου είδους νόμου και ένα υψηλή συναίσθηση της ευθύνης που έρχεται με την ελευθερία.
Ο κίνδυνος είναι το τίμημα για όσους αναζητούν την ελευθερία. Αν θέλουμε να μην είναι πολύ ψηλό το τίμημα, πρέπει να εκπαιδευτούμε από τώρα, με το να αφιερώσουμε τους εαυτούς μα στην εφαρμογή των αρχών του αυτοπεριορισμού και ευθύνης. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η ιδέα πως όλα είναι δυνατά θεωρείται από την Hannah Arendt σαν ιδέα που ταιριάζει στο ναζισμό. Παρόμοια η ιδέα της απεριόριστης οικονομικής ανάπτυξης είναι βασικό αξίωμα των καπιταλιστικών κοινωνιών μας. Αντίθετα πρέπει να μάθουμε να ζούμε με κανόνες, όχι γιατί μας το είπε κάποιος, αλλά επειδή το θέλουμε, και γιατί αναγνωρίζουμε τους εαυτούς μας ως συνδημιουργούς αυτών των κανόνων – κάτι που φυσικά δεν ισχύει στις σημερινές κοινωνίες.
Γιάννης Κτενάς
----------------------
Αρθρο που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα New Compass. Ο Γιάννης Κτενάς είναι διδακτορικός φοιτητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και συμμετέχει στη συντακτική ομάδα της πολιτικής και φιλοσοφικής επιθεώρησης Kaboom.
Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας.

Τρίτη, 22 Αυγούστου 2017

Σουμέριοι λογιστές, Φοίνικες έμποροι κι Έλληνες γλεντζέδες – Η επινόηση της γραφής

Τρίτη, Αυγούστου 22, 2017
ἔπεα πτερόεντα
Verba volant, scripta manent (Τα λόγια πετάνε, τα γραπτά μένουν)
Qui scribit, bis legit. (Όποιος γράφει, διαβάζει δυο φορές.)


Τη σύγχρονη εποχή, ειδικά στον δυτικό κόσμο, σχεδόν όλοι οι άνθρωποι είναι εγγράμματοι. Η γραφή (και η ανάγνωση) θεωρούνται ικανότητες δεδομένες για όλους. Και υπάρχει η (ψευδής όπως θα δούμε) πεποίθηση ότι η επινόηση της γραφής ήταν of the people, by the people, for the people.
Όμως είναι πλέον εξακριβωμένο ότι πριν γίνει ΚΑΙ όργανο της ποίησης, της φαντασίας, της ψυχαγωγίας, της επιστήμης, η “κυριότερη λειτουργία της αρχαίας γραφής ήταν να διευκολύνει την υποδούλωση άλλων ανθρώπινων όντων”.
Αυτή η έκφραση ανήκει στον ανθρωπολόγο Claude Levi–Strauss, ο οποίος αναφέρει και μια σχετική ιστορία απ’ τα ταξίδια του, κάτι σαν παραβολή (μόνο που είναι αληθινή)

Ο Λεβιστρός βρέθηκε στον Αμαζόνιο κι έζησε αρκετό καιρό με φυλές που δεν είχαν ξανασυνασυναντήσει Ευρωπαίους. Όπως είναι φυσικό κατέγραφε τα πάντα στο σημειωματάριο του.
Ο αρχηγός κάποιας φυλής τον ρώτησε τι ακριβώς έκανε μ’ εκείνο το κομμάτι ξύλο (το μολύβι) και γιατί έφτιαχνε εκείνα τα σχέδια. Ο Λεβιστρός του εξήγησε τι είναι η γραφή. Ο αρχηγός εντυπωσιάστηκε και του ζήτησε ένα κομμάτι χαρτί κι ένα μολύβι. Έπειτα φώναξε όλα τα μέλη της φυλής και μπροστά στα έκπληκτα μάτια, στ’ ανοιχτά στόματα, ξεκίνησε να γράφει κι εκείνος, μ’ όλη τη σοβαρότητα που ταιριάζει σ’ έναν αρχηγό.
Βεβαίως αυτά που “έγραφε” δεν ήταν παρά γραμμές, σαν σκουλήκια (έτσι ενωμένα όπως του φάνηκαν τα γαλλικά γράμματα).
Σαν τέλειωσε γύρισε κι έδειξε το γραπτό του στη φυλή. Κι εκείνοι εντυπωσιάστηκαν με την ανωτερότητα του αρχηγού τους, που μπορούσε να κάνει αυτό που κανείς άλλος δεν καταλάβαινε.
Ο αρχηγός, και μόνο αυτός, κατείχε πλέον μια δύναμη υπέρτατη, αυτή της γραφής.

Για να καταλάβουμε τι εννοεί ο Λεβιστρός πρέπει να δούμε πού επινοήθηκε η γραφή. Σε ποιες κοινωνίες, από ποιούς και για ποιο σκοπό χρησίμευε.
Καταρχήν καμία πρωτογονική κοινωνία, κυνηγών-τροφοσυλλεκτών, δεν είχε γραφή. Η αρχαιότερη (γνωστή) σφηνοειδής γραφή είναι αυτή που δημιουργήθηκε στην αυτοκρατορία των Σουμερίων, όταν κυβερνούσε ο αρχιερέας-βασιλιάς, Ενσί (3.000 π.Χ).
Ανεξάρτητα από αυτούς, χωρίς καμιά επιρροή, ανέπτυξαν γραφή και οι Ινδιάνοι του Μεξικό, στην αυτοκρατορία των Μάγια (600 π.Χ.)
Άλλες πρωτογραφές (επηρεασμένες πιθανότατα από εκείνη των Σουμέριων) ήταν στην Αίγυπτο, στην Κίνα, στην Κοιλάδα του Ινδού, στους Χετταίους και στη Μινωϊκή Κρήτη.
Ποιο είναι το κοινό χαρακτηριστικό όλων αυτών των κοινωνιών; Ήταν αυτοκρατορίες ή βασίλεια με ισχυρή πολιτική εξουσία, γραφειοκρατία και οργανωμένη θρησκεία.
Όλες αυτές οι πρωτογραφές ήταν λογογραφικές (σφηνοειδής, ιερογλυφικά, ιδεογράμματα) ή συλλαβικές, όπως η Γραμμική Α και Β.
Τα αρχαία συστήματα γραφής ήταν δυσνόητα και επιτηδευμένα, φτιαγμένα από εξειδικευμένους γραφείς για εξειδικευμένους γραφείς και δεν μπορούσε να τα καταλάβει κανείς άλλος από τους εξειδικευμένους γραφείς. Ήταν ένα εργαλείο εξουσίας για τον εκάστοτε ηγεμόνα -και το ιερατείο.
Όπως γράφει ο Jared Diamond: Οι βασιλείς κι οι ιερείς των αρχαίων Σουμερίων ήθελαν να χρησιμοποιείται η γραφή απ’ τους επαγγελματίες γραφείς για να καταγράφουν τους αριθμούς των προβάτων που είχαν να λάβουν ως φόρους, κι όχι από τις μάζες για να γράφουν ποίηση και να εξυφαίνουν συνωμοσίες”.
~~
Το 90% των πινακίδων από την σουμεριακή πόλη Ουρούκ αποτελούν διοικητικές καταγραφές καταβληθέντων αγαθών, μεριδίων τροφής σε εργάτες και διανομής αγροτικών προϊόντων. Τα υπόλοιπα είναι κυρίως προπαγανδιστικά κείμενα για το μεγαλείο του βασιλιά.
Το 1/3 του συνόλου των πινακίδων της Γραμμικής Β απ’ το ανάκτορο της Κνωσσού αποτελούν λογιστικές καταγραφές προβάτων και μαλλιού.
Κι αφού μπορούμε να διακρίνουμε τον γραφικό χαρακτήρα των γραφέων (λογιστών ουσιαστικά) στις πινακίδες, βρίσκουμε ότι όλα τα σωζόμενα έγγραφα της Γραμμικής Β’ από την Κνωσσό είναι έργο 75 μόνο γραφέων. Ίσως αυτοί να ήταν και οι μόνοι που ήξεραν γραφή.
Όπως φαίνεται οι λογιστές προηγούνται των ποιητών.

Παρόμοιες περιορισμένες χρήσεις χαρακτηρίζουν την αρχαία αιγυπτιακή, μεσοαμερικανική και κινεζική γραφή.
Τα πρώιμα ιερογλυφικά των Αιγυπτίων κατέγραφαν θρησκευτικά και κρατικά προπαγανδιστικά κείμενα, καθώς και λογαριασμούς (παντού υπήρχαν λογιστές).
Τα σωζόμενα γραπτά κείμενα των Μάγια ήταν αφιερωμένα σε προπαγανδιστικά κείμενα και νίκες βασιλέων, καθώς και αστρονομικές παρατηρήσεις των ιερέων (γνώση ιερή, όχι για τον λαό).
Τα αρχαιότερα σωζόμενα κινεζικά κείμενα αποτελούνται από θρησκευτικές μαντείες για δυναστικές υποθέσεις (οι βασιλιάδες και οι ιερείς πάντα πλέουν μαζί).
~~
Οι περιορισμένες χρήσεις και οι περιορισμένοι χρήστες της πρώιμης γραφής υποδεικνύουν τους λόγους για τους οποίους η γραφή εμφανίστηκε τόσο αργά κατά την εξελικτική πορεία των ανθρώπων.
Τα πρώιμα συστήματα γραφής εξυπηρετούσαν τις ανάγκες πολιτικών θεσμών (όπως την τήρηση αρχείων και τη βασιλική προπαγάνδα) σε σύνθετους -και με συγκεντρωτική εξουσία- πολιτισμούς.
Και οι χρήστες ήταν γραφειοκράτες πλήρους απασχόλησης, που έκαναν αυτό και μόνο -ενώ έτρωγαν απ’ τα πλεονάσματα τροφής που παρήγαν οι γεωργοί.
Με πιο απλά λόγια: Η γραφή επινοήθηκε απ’ την ανάγκη των πρώτων βασιλιάδων και ιερέων να ελέγξουν πιο αποτελεσματικά τους υπηκόους και τους πιστούς τους.
Όμως δημιούργησαν ένα όπλο που μπορούσε να στραφεί και εναντίον τους. Η αρχή αυτής της επανάστασης έγινε από τους εμπόρους Φοίνικες, που επινόησαν την πρώτη αλφαβητική γραφή και την μεταλαμπάδευσαν στους Έλληνες, που έγραψαν πολύ πιο ενδιαφέροντα κείμενα.

Με την πτώση του μυκηναϊκού πολιτισμού εξαφανίστηκε η Γραμμική Β (αφού κανείς δεν πλήρωνε πια τους 50 γραφείς που τη γνώριζαν).
Όταν επέστρεψε η γραφή στην Ελλάδα, η νέα γραφή, οι χρήστες της και οι χρήσεις της ήταν πολύ διαφορετικές.
Οι Έλληνες δανείστηκαν το φοινικικό αλφάβητο και το βελτίωσαν με την επινόηση των φωνηέντων. Η αλφαβητική γραφή ήταν πιο εύχρηστη και μπορούσε να μάθει να τη χειρίζεται οποιοσδήποτε.
Η ευκολία της νέας γραφής, σε συνδυασμό με τα νέα πολιτικά συστήματα που αναδύονταν, έδωσαν την ευκαιρία στους ανθρώπους (όχι στους γραφειοκράτες) να γράψουν όσα σκέφτονταν κι αισθάνονταν.
Η ελληνική αλφαβητική γραφή από τη στιγμή της εμφάνισης της έγινε όχημα για την ποίηση και την ψυχαγωγία.
Το πρώτο σωζόμενο δείγμα ελληνικής αλφαβητικής γραφής, χαραγμένο σε αθηναϊκή οινοχόη γύρω στα 740 π.Χ., είναι ένας ποιητικός στίχος που αναγγέλει έναν αγώνα χορού: “Όποιος απ’ τους χορευτές φανεί πιο επιδέξιος στον χορό θα κερδίσει αυτό το αγγείο”.
Το επομένο σωζόμενο δείγμα της, όπως και το πρώτο, δεν αφορά καθόλου σε λογιστικές καταγραφές φόρων και προβάτων, ούτε προπαγανδιστικές ιδέες και θρησκευτικές προφητείες.
Είναι τρεις στίχοι δακτυλικού εξάμετρου χαραγμένοι πάνω σε σκύφο:
“Είμαι το θαυμάσιο ποτήρι του Νέστορα. Όποιος πιει από αυτό το ποτήρι, αμέσως θα τον καταλάβει ο πόθος της καλλιστεφάνωτης Αφροδίτης”. (σκύφος των Πιθηκουσών)
Σκύφος. Πιθηκούσες (Ischia), π.Χ. Σήμερα: Μουσείο Villa Arbusto στο Lacco Ameno στο νησί Ischia, στην Ιταλία.

Τα αρχαιότερα σωζόμενα δείγματα των ετρουσκικών και ρωμαϊκών αλφαβήτων (γεννήματα του ελληνικού) είναι επίσης επιγραφές σε ποτήρια και οινοχόες.
Δεν είναι τυχαίο ότι η νέα γραφή, αυτή που έμαθε ο λαός (of the people, by the people, for the people), είναι συνδεδεμένη εξαρχής με το γλέντι, τον χορό, την ποίηση και τον πόθο.
Αυτές είναι λέξεις που κανείς λογιστής δεν θα μπορούσε να χαράξει στις πήλινες πλάκες του.
~~
Μόνο αργότερα, η χρήση του αλφάβητου, που χάρη στην ευκολία της εκμάθησης του είχε γίνει το όχημα της ιδιωτικής επικοινωνίας, επεκτάθηκε και το υιοθέτησαν για δημόσιους και γραφειοκρατικούς σκοπούς οι κυβερνώντες.
Όπως ακριβώς συνέβη με τη “μαλλιαρή” δημοτική, τη γλώσσα που μιλούσε ο λαός κι απεχθάνονταν οι δικτάτορες, οι επαΐοντες κι οι ιερείς.
~~
Συμπερασματικά: Η γραφή, σαν ζωντανός οργανισμός, μοιάζει να εξελίσσεται κι αυτή, να προσαρμόζεται στον κόσμο όπου γράφεται.
Δημιουργήθηκε για να εξυπηρετήσει τις ελίτ, αλλά μεταλλάχτηκε, έτσι ώστε να μπορεί να εκφράσει κάθε ιδιαιτερότητα του λαού.
Η ιστορία της ανθρωπότητας μπορεί να εκφραστεί με τον τρόπο της γραφής. Πόσο διαφέρει ένα tweet κάποιου ψευδώνυμου χρήστη από τον Δίσκο της Φαιστού; (που είναι κάποιου ανώνυμου γραφέα.)
Η πιο σημαντική διαφορά είναι αυτή που δίνει το εξελικτικό πλεονέκτημα στη γραφή: Πόσοι μπορούν να τη διαβάσουν; Και πόσοι να τη γράψουν;
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Υλικό άντλησα απ’ το βιβλίο του Jared Diamond «Όπλα, μικρόβια και ατσάλι» (εκδόσεις Κάτοπτρο, μτφ-επ.επιμ: Κατερίνα Γαρδίκα)
--------------------
Πηγήsanejoker
Φωτογραφίες: Αντικλείδι , http://antikleidi.com

Παρασκευή, 7 Ιουλίου 2017

ΑΡΗΣ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗΣ: ΤΟ ΑΚΡΙΒΕΣ ΣΗΜΕΙΟ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΥ, ΠΕΖΟΠΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΝΗΜΗΣ 2017 - Του Γιάννη Μάγγου

Παρασκευή, Ιουλίου 07, 2017


ΑΡΗΣ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗΣ ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΜΕΡΕΣ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ: ΤΟ ΑΚΡΙΒΕΣ ΣΗΜΕΙΟ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΥ ΠΕΖΟΠΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΝΗΜΗΣ 2017

Αποφάσισα να περπατήσω για μία ακόμα φορά στα μέρη που πέρασε τις τελευταίες μέρες της ζωής του ο Άρης Βελουχιώτης και οι σύντροφοί του.
Μαζί μου για πρώτη φορά και ο γιός μου, Βασίλειος.
Ξεκινήσαμε από το Βόλο το Σάββατο 17 Ιουνίου 2017. Σύμφωνα με τις μετεωρολογικές προβλέψεις και τις πληροφορίες που είχαμε, στην ευρύτερη περιοχή της Μεσούντας, χωριού του νομού Άρτας θα είχε βροχές και καταιγίδες.


ΣΑΒΒΑΤΟ 17 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΤΡΙΚΑΛΑ

Αλλάζουμε σχέδιο, πάμε μια βόλτα στο όμορφο Περτούλι και επιστρέφουμε στα Τρίκαλα, για να παρακολουθήσουμε την εκδήλωση που οργάνωσε Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΙΚΑΛΙΝΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΡΗ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗ στις Παλιές Φυλακές Τρικάλων και πιο συγκεκριμένα στο «Μουσείο Τσιτσάνη». Ήταν μία ενδιαφέρουσα εκδήλωση με τίτλο «Αμφισβητώντας παλιές και νέες Βάρκιζες» με ομιλίες, τραγούδια, ποίηση, αφιερωμένη στη μνήμη του Άρη Βελουχιώτη. (ΦΩΤΟ 2,3,4,5)
ΦΩΤΟ 2
ΦΩΤΟ 3

ΦΩΤΟ 4
ΦΩΤΟ 5

18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΠΟΛΥΝΕΡΙ (ΚΟΘΩΝΙ)


Μόλις τελείωσε η εκδήλωσε φεύγουμε και- μέσω Στουρναρέϊκων και Μοσχόφυτου- φθάνουμε περίπου στις 12.30 μ.μ. στο Πολυνέρι, όπου και κοιμηθήκαμε στον πρόναο της μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στην είσοδο του χωριού.(ΦΩΤΟ 6)


ΦΩΤΟ 6

ΠΟΛΥΝΕΡΙ (ΚΟΘΩΝΙ) 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 1945

ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΒΑΓΓΕΛΗ ΓΚΟΝΕΖΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΕΛΕΤΑΙΕΣ ΜΕΡΕΣ ΤΟΥ ΑΡΗ

(Καταγραφή Γιάννης Μάγγος, 20 Ιουλίου 2002 στη Νέα Σκιώνη Χαλκιδικής.
Ο Βαγγέλης Γκονέζος ήταν δίπλα στον Άρη μέχρι και τη στιγμή του θανάτου του. Όσα κατά καιρούς είπε ή έγραψε γι΄αυτό το θέμα, δεν αμφισβητήθηκαν από κανένα).
«…Στις 13 Ιουνίου 1945 το βράδυ ξεκινάμε από το Κοθώνι το προκαθορισμένο δρομολόγιο: Μυρόφυλλο, Μεσούντα, γέφυρα Κοράκου, Άγραφα, Ρούμελη..Πίσω μας ακολουθούσαν οι διώκτες μας, στρατός και παρακρατικοί..»

ΕΝΕΔΡΑ ΣΤΟ ΧΟΙΡΟΛΑΚΚΟ

«…Θάταν η ώρα 11 μ.μ. περίπου όταν στην περιοχή Χοιρόλακκος, εκεί που κάνει καμπή το μονοπάτι προς το Μυρόφυλλο, δεχόμαστε αιφνιδιαστικά πυρά ενέδρας που (όπως μάθαμε αργότερα) είχαν στήσει μια ομάδα παρακρατικών με επικεφαλής έναν ονόματι Μουρελάτο αξιωματικό του στρατού..Στο σημείο αυτό κόβεται η φάλαγγα και ο Άρης μένει πίσω με 25 αντάρτες…Ο αρχηγός μας, ψύχραιμα όπως πάντα, παίρνει απόφαση να κατεβούμε από τη σάρα στον Άσπρο (Αχελώο) κι από εκεί να πάμε προς Μεσούντα…Μέρα να τη δεις τη σάρα και φοβάσαι, πως την κατεβήκαμε νύχτα;».

18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΚΑΤΑΒΑΣΗ ΤΗΣ ΣΑΡΑΣ ΣΤΟ ΧΟΙΡΟΛΑΚΚΟ


Φεύγουμε το πρωί από το Πολυνέρι και σε λίγη ώρα είμαστε στο αντέρεισμα του Χοιρόλακκου. Ο καιρός ευτυχώς είναι καλός. Αμέσως επιχειρούμε κατάβαση στο ποτάμι από την ίδια σάρα. Για μένα είναι η δεύτερη φορά που κατεβαίνω, η πρώτη ήταν τον Ιούνιο του 2013. Σε πιάνει δέος ατενίζοντας το βάθος… Θυμηθήκαμε τα λόγια του Γκονέζου. Ήμασταν όμως αποφασισμένοι κι αυτό μας κράτησε ψύχραιμους μέχρι κάτω. Απαιτείται οπωσδήποτε ορειβατική εμπειρία, διότι είναι αρκετά τα επικίνδυνα σημεία μέσα στους γκρεμούς της σάρας… (ΦΩΤΟ 7,8)


ΦΩΤΟ 7

ΦΩΤΟ 8

Συνολική απόσταση με τους ελιγμούς για να βρίσκουμε διεξόδους μέσα στους γκρεμούς, 1500 μέτρα. Χρόνος κατάβασης 3.45΄. Μέγιστη κλίση 64%, μέση κλίση 51%!!! Στεκόμαστε για λίγο στο ποτάμι, προσπαθώντας να φανταστούμε πως κατεβήκαν νύχτα και πως πέρασαν από το ποτάμι απέναντι, πιασμένοι ο ένας από το λουρί του άλλου …
Επιστρέφουμε από ένα μισόκλειστο μονοπάτι που είχα εντοπίσει την προηγούμενη φορά. Κόβοντας θάμνους και πουρνάρια με το κλαδευτήρι που είχαμε μαζί μας, κατορθώσαμε να βγούμε στο μικρό οικισμό Μιλογόζι κι από εκεί στο Χοιρόλακκο…(ΦΩΤΟ 9,10,11)

ΦΩΤΟ 9

ΦΩΤΟ 10

ΦΩΤΟ 11

14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1945 ΚΡΥΜΜΕΝΟΙ ΟΛΗ ΜΕΡΑ ΔΙΠΛΑ ΣΤΟ ΠΟΤΑΜΙ

Τα χαράματα οι αντάρτες αφού διάβηκαν το ποτάμι προς την πλευρά της Μεσούντας, παρέμειναν όλη την ημέρα κρυμμένοι στα πυκνά δένδρα και τους θάμνους της όχθης, διότι όπως είπε ο Γκονέζος: «αν μας αντιλαμβάνονταν από απέναντι, ήταν τόσο δύσκολη η θέση μας, που και με ένα όπλο θα μπορούσαν να μας κρατήσουν καθηλωμένους..».

14 ΙΟΥΝΙΟΥ ΒΡΑΔΥ-ΞΗΜΕΡΩΝΟΝΤΑΣ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 1945

ΦΩΤΟ 12

«…Όταν νύχτωσε κινηθήκαμε προς την κατεύθυνση της Μεσούντας. Ταλαιπωρηθήκαμε όλη τη νύχτα στους πυκνούς θάμνους και τους γκρεμούς μη μπορώντας να βρούμε το μονοπάτι..Χρειάστηκαν 10 ώρες για να διανύσουμε μία απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων. Το πρωί στις 15 Ιουνίου 1945 φθάσαμε στην περιοχή Αντές, στο ύψωμα Κερασιά που βρίσκεται ανατολικά της Μεσούντας και δυτικά της χαράδρας του Φάγγου. Δυστυχώς όπως αντιληφτήκαμε ήμασταν κυκλωμένοι από παντού…». (ΦΩΤΟ 12)



15 ΙΟΥΝΙΟΥ 1945 ΣΤΗΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΝΤΕΣ

Από την άλλη πλευρά του ποταμιού, στο Μιλογόζι, κατέφθασαν οι παρακρατικοί του Μόκα από τα Άγραφα, καθώς και στρατός.
Πιο πάνω από τον Αντέ, κατεβαίνουν το βουνό και τους πλησιάζουν σιγά-σιγά οι παρακρατικοί της ομάδας του Βόιδαρου, οι οποίοι κατά το απόγευμα, αφού εξουδετέρωσαν τους σκοπούς, άνοιξαν πυρά κατά των ανταρτών του Άρη..

15 ΙΟΥΝΙΟΥ 1945 ΑΠΟΓΕΥΜΑ ΞΑΝΑ ΠΙΣΩ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ

«…Ο Άρης ψύχραιμα δίνει εντολές και καθορίζει σημείο συγκέντρωσης το ποτάμι. Κατηφορίζουμε όσο πιο γρήγορα μπορούμε, για να αποφύγουμε τα πυρά του εχθρού. Το μέρος είναι απότομο, δύσβατο και βραχώδες. Οι υπόλοιποι της ομάδας μας θα είχαν φτάσει στο ποτάμι, όταν ο Άρης, ο Τζαβέλας, εγώ, ο γέρο Κόζιακας και ο Λέων, ήμασταν ακόμα ψηλά. Αιτία της αργοπορίας μας ήταν ότι εκεί που είναι μια σάρα ο Άρης έπεσε και χτύπησε…»
(ΦΩΤΟ 13, 14 , 15,16))
ΦΩΤΟ 13

ΦΩΤΟ 14

ΦΩΤΟ 15
ΦΩΤΟ 16

ΣΤΟ ΦΑΓΓΟ

«Βοηθώντας τον αρχηγό μας, κατεβήκαμε μέσα στη χαράδρα του Φάγγου, κάτω από το ύψωμα Μούλκες..».
Σ΄αυτό το μέρος υπάρχει ένας μικρός καταρράκτης και από κάτω σχηματίζονται δύο μικρές βάθρες. Προξενεί εντύπωση το γεγονός ότι παρόλο που είχαν περάσει 57 χρόνια, οι περιγραφές του Γκονέζου ήταν επακριβείς.
«…Η ώρα θα ήταν 9 μ.μ. Από την πλευρά του Μυρόφυλλου ένα εχθρικό πολυβόλο χτυπούσε κατ΄άξονα τη ρεματιά. Μπροστά μας σκοτώνεται ο γέρο Κόζιακας και πέφτει μέσα στη λιμνούλα. Μετά από λίγο τραυματίζεται ο Λέων στο πρόσωπο. Ο Άρης στέκονταν δίπλα σε κάπως απυρόβλητο μέρος. Ο Τζαβέλας ήταν πιο κάτω και προσπαθούσε να βρει τρόπο να κατέβουν προς τον Αχελώο…».
Να σημειώσουμε ότι η χαράδρα του Φάγγου είναι γεμάτη μικρούς καταρράκτες και αδιάβατους γκρεμούς, όπως διαπιστώνει όποιος επισκέπτεται την περιοχή

15 ΙΟΥΝΙΟΥ 1945 ΤΟ ΒΡΑΔΥ. ΘΑΝΑΤΟΣ ΣΤΟ ΦΑΓΓΟ


«…Σε μια στιγμή ακούμε τον Άρη να μας λέει: Έζησα 42 χρόνια και καλά και άσχημα. Κοιτάξτε εσείς τι θα κάνετε τώρα. Αμέσως βγάζει το πιστόλι του και αυτοκτονεί μπροστά μας, με μια σφαίρα στο κεφάλι, χωρίς να προλάβουμε να αντιδράσουμε…»……….(ΦΩΤΟ 17,18)

ΦΩΤΟ 17

ΦΩΤΟ 18


Ο Γκονέζος με το Λέοντα προχωρούν λίγο πιο κάτω βρίσκουν τον Τζαβέλα και του ανακοινώνουν την αυτοκτονία του Άρη. Μόλις επέστρεψαν στον νεκρό αρχηγό τους, ο Τζαβέλας πάει κοντά, βγάζει μια χειροβομβίδα, τους λέει να απομακρυνθούν, την απασφαλίζει και αυτοκτονεί πέφτοντας δίπλα του.
(ΦΩΤΟ 19,20)
ΦΩΤΟ 19

ΦΩΤΟ 20

ΓΚΟΝΕΖΟΣ ΚΑΙ ΛΕΩΝ, 52 ΩΡΕΣ ΚΡΥΜΜΕΝΟΙ ΣΕ ΜΙΑ ΤΡΥΠΑ

Τώρα ο Γκονέζος με το Λέοντα, μη βρίσκοντας προς τα κάτω διέξοδο για να κατέβουν στον Αχελώο, γυρίζουν προς τα πάνω και περνούν ανάμεσα από τους νεκρούς συντρόφους τους.

Ο Άρης και ο Τζαβέλας ήσαν πεσμένοι, σχεδόν αγκαλιασμένοι, στο δεξιό μέρος της ρεματιάς και ο γέρο Κόζιακας μέσα στο νερό.

ΦΩΤΟ 21
Προσπερνούν και σκαρφαλώνουν προς τα πάνω μέσα στη χαράδρα. «Σε μικρή απόσταση συναντήσαμε δύο πέτρες ενωμένες που πάνω τους κυλούσε το λίγο νερό της ρεματιάς και κάτω είχαν ένα άνοιγμα που χωρούσε δύο έως τρία άτομα…». Μπήκαν αμέσως μέσα. Την επόμενη μέρα 16-6-1945 νωρίς το πρωί, πέρασαν προς τα κάτω, στο ένα μέτρο δίπλα τους, μία ομάδα παρακρατικών, χωρίς να τους δούνε.(ΦΩΤΟ 21)

Ο Γκονέζος είχε την ψυχραιμία μάλιστα να τους μετρήσει και να βρει ότι ήταν 33. Ύστερα από αρκετή ώρα ξαναπέρασαν προς τα πάνω.
Ο Γκονέζος με το Λέοντα έμειναν εκεί στην τρύπα, κρυμμένοι για 52 ώρες!!!
Στις 17 Ιουνίου 1945 μόλις πήρε να νυχτώνει βγήκαν και προχώρησαν προς τους νεκρούς:

«…Φθάνοντας εκεί αντικρίσαμε ένα τρομερό θέαμα. Τον Άρη, του πήραν τη στολή και τον οπλισμό του, του κόψανε το κεφάλι, τα χέρια από τους ώμους και τα πόδια από τα γόνατα και κάτω. Τον Τζαβέλα, του κόψανε το κεφάλι και δεξί χέρι. Ήταν ένα φρικιαστικό θέαμα…Με τα μάτια γεμάτα δάκρυα, αποχαιρετήσαμε για τελευταία φορά τον αρχηγό μας και τους άλλους συντρόφους και φύγαμε...».

Αφού ταλαιπωρήθηκαν αρκετά, τελικά κατάφεραν να φτάσουν στο ποτάμι και βγήκαν κολυμπώντας απέναντι. Από εκεί ο μεν Λέοντας επέστρεψε στην ιδιαίτερη πατρίδα του τη Σπερχειάδα, όπου και συνελήφθη. Είναι γνωστό ότι στο δικαστήριο που έγινε στη Λάρισα, για να γλυτώσει τη ζωή του, κατέθεσε ένα σωρό «βρωμιές» εις βάρος του Άρη.

Ο Γκονέζος πήγε πρώτα στους Μελισσουργούς Άρτας, στο χωριό του, από εκεί στη Γιουγκοσλαβία, στο Μπούλκες. Πήρε μέρος στον Εμφύλιο και μετά τη λήξη του βρέθηκε στην Τασκένδη. Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1976. Πέθανε το 2003.

18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΜΕΣΟΥΝΤΑ ΑΡΤΑΣ

ΣΤΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΤΟΥ ΝΙΚΗΤΑ ΓΑΛΑΖΟΥΛΑ


ΦΩΤΟ 22
Από το Χοιρόλακκο, έχοντας αριστερά μας τον Αχελώο ποταμό και τη χαράδρα του Φάγγου, περνάμε το Μυρόφυλλο, κατηφορίζουμε προς το ποτάμι, φτάνουμε στη Μεσούντα και σταματάμε στο καφενείο του Νικήτα Γαλαζούλα, που τον γνωρίζω εδώ και πολλά χρόνια. Όλη η οικογένεια μας υποδέχτηκε με χαρά, μαζί και τα 5 μικρά εγγόνια του, όλα παιδιά του γιού του Νίκου. Αφού φάγαμε καθίσαμε και με τους υπόλοιπους θαμώνες στην αυλή του καφενείου. Η κουβέντα που ακολούθησε ήταν ευχάριστη και με έντονα πολιτική χροιά για τα προβλήματα που περνάει ο τόπος. Η συζήτηση φυσιολογικά κατέληξε στον Άρη Βελουχιώτη, στις συνθήκες του θανάτου του, στο γεγονός ότι τα κεφάλια τους τα φέραν πρώτα στη Μεσούντα, κυρίως όμως στο κατά πόσο είναι επίκαιρες οι ιδέες του σήμερα.(ΦΩΤΟ 22)

19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΣΤΟΝ ΑΧΕΛΩΟ

Ο καιρός είναι καλός. Στις 8 το πρωί κατηφορίζουμε για τον οικισμό Στενό όπου και αφήσαμε το αυτοκίνητο. Η πεζοπορία μας προς το Φάγγο , γίνεται από το μοναδικό μονοπάτι το οποίο προχωράει κατά μήκος του Αχελώου. Σε αρκετά σημεία είναι σκαμμένο πάνω στους απότομους βράχους και γκρεμούς που ορθώνονται κατά μήκος του ποταμιού. Σε αρκετά σημεία έχουν τοποθετηθεί συρματόσχοινα και έτσι η διαδρομή είναι ασφαλής ακόμα και για αυτούς που δεν έχουν ορειβατική εμπειρία. Σύντομα φθάνουμε εκεί που η χαράδρα του Φάγγου «συναντά» τον Αχελώο. Κατεβαίνουμε στο ποτάμι στο μέρος όπου στις 14 Ιουνίου 1945 ο Άρης και οι αντάρτες του παρέμειναν κρυμμένοι όλη την ημέρα. Απέναντι ανατολικά η σάρα του Χοιρόλακκου. Δίπλα μας κυλάει ο μυθικός Αχελώος μουρμουρίζοντας ασταμάτητα….(ΦΩΤΟ 23,24)

ΦΩΤΟ 23

ΦΩΤΟ 24



ΣΤΟ ΑΚΡΙΒΕΣ ΣΗΜΕΙΟ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΥ ΑΡΗ


«Στη ράχη του Μυρόφυλλου
στο ρέμα της Μεσούντας
λίγα λουλούδια μάζεψα
και πάω να προσκυνήσω
το σταυραϊτό της λευτεριάς
τον Άρη Βελουχιώτη»
(από λαϊκό μοιρολόϊ)( ΦΩΤΟ 25)

ΦΩΤΟ 25

Συνεχίζουμε την πορεία μας κι ανεβαίνουμε με δυσκολία μέσα από τη χαράδρα του Φάγγου μέχρι το σημείο όπου το 2005 η οικογένειά του καθώς και συναγωνιστές του, τοποθέτησαν μία αναμνηστική πλακέτα. Τώρα στη θέση της υπάρχουν τρείς άλλες που κατά καιρούς έχουν τοποθετήσει σύλλογοι και οργανώσεις. Εδώ όμως δεν είναι το πραγματικό σημείο θανάτου του Άρη. Συνεχίζουμε προς το ακριβές σημείο. Όχι όμως μέσα από τη χαράδρα του Φάγγου. Αυτό είναι αδύνατο. Ανεβαίνουμε παράλληλα από τη δυτική πλευρά της χαράδρας, προχωρώντας μέσα από πυκνή βλάστηση και απότομα μέρη. Το κλαδευτήρι πάλι έκανε καλή δουλειά. Περνάμε μέσα από τη σάρα όπου ο Άρης είχε πέσει και χτυπήσει σύμφωνα με τη μαρτυρία του Γκονέζου. Κουραστήκαμε αρκετά, αλλά γνωρίζοντας την τοποθεσία από παλιότερες επισκέψεις, δεν μπερδευτήκαμε κι έτσι προσεγγίσαμε μετά από (ΦΩΤΟ 26,27)
ΦΩΤΟ 26

ΦΩΤΟ 27
αρκετή ώρα το ακριβές σημείο θανάτου του Άρη Βελουχιώτη και των συντρόφων του. Η τοποθεσία είναι όπως ακριβώς την περιγράφει ο Βαγγέλης Γκονέζος στην αφήγησή του. Παλιότερα αρκετοί κάτοικοι της Μεσούντας μου επιβεβαίωσαν ότι αυτό είναι το σημείο, μάλιστα ο Αποστόλης Σιώτας ο οποίος είχε τα ζώα του κοντά σ΄αυτή την περιοχή, με οδήγησε ο ίδιος στο σημείο πριν από 14 χρόνια.
Καθόμαστε αρκετή ώρα σκεφτικοί κι αμίλητοι. Μπροστά μας, ο καταρράκτης με τις δύο λιμνούλες. Στη μία είχε πέσει μέσα νεκρός ο γέρο Κόζιακας. Δίπλα ορθώνεται ο βράχος που στη βάση του έδωσαν τέλος στη ζωή τους ο Άρης κι ο Τζαβέλας, κυνηγημένοι από θεούς και δαίμονες…

Άραγε οι ιδέες του Άρη είναι επίκαιρες ή τις πήρε το ποτάμι;

ΒΟΛΟΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2017 

Γιάννης Μάγγος
danimag55@gmail.com

Copyright © 2014-15 Απόψεις επώνυμα™ is a registered trademark.

Designed by Templateism. Hosted on Blogger Platform.